Artykuły

Prezes UOKiK będzie skuteczniej chronił konsumentów

    •  Mateusz Walczak

Podpisana w dniu 26 września 2015 roku przez Prezydenta RP nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oprócz zmian dotyczących modelu kontroli postanowień wzorców umownych, wprowadza również instrumenty mające wzmocnić ochronę konsumentów, w szczególności na rynku usług finansowych.

1. Misselling

Pierwszą ze zmian jest wprowadzenie do katalogu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów nowej praktyki – missellingu. Polega ona na proponowaniu konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają ich potrzebom, ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów, lub proponowaniu nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru. Ważne jest to, że karane będzie już samo oferowanie „usług niedopasowanych” niezależnie od tego, czy sprzedaż doszła do skutku.

2. Tajemniczy klient

Kolejną nowością jest instytucja tzw. tajemniczego klienta. Pozwoli ona podjąć czynności zmierzające do zakupu towaru, dzięki czemu Prezes UOKiK będzie mógł uzyskać informacje mogące stanowić później dowód w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Pracownicy Urzędu będą mogli ponadto rejestrować obraz lub dźwięk z tych czynności, bez uprzedniego informowania o tym fakcie kontrolowanego przedsiębiorcy. Dla uniknięcia samowoli Prezesa UOKiK, konieczne będzie jednak wcześniejsze uzyskanie zgody Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) na dokonanie takiego badania. SOKiK obowiązany jest wydać postanowienie w tym przedmiocie w ciągu 48 godzin od złożenia wniosku.

3. Decyzje tymczasowe w postępowaniach o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów

Nowelizacja wprowadziła możliwość wydawania w postępowaniach o naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, na wzór postępowań w sprawach praktyk ograniczających konkurencję, decyzji tymczasowych. Dotyczy to postępowań, w trakcie których zostanie uprawdopodobnione, że dalsze stosowanie zarzucanej praktyki może spowodować poważne i trudne do usunięcia zagrożenia dla zbiorowych interesów konsumentów. Decyzja tymczasowa będzie wydawana na czas określony, nie dłuższy jednak niż do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Przedsiębiorca będzie mógł jednak odwołać się od decyzji tymczasowej do SOKiK. Odwołanie trzeba będzie wnieść za pośrednictwem Prezesa UOKiK, który przekaże akta sprawy do SOKiK nie później niż w ciągu 10 dni od dnia otrzymania odwołania. SOKiK z kolei będzie miał 2 miesiące na rozpatrzenie odwołania od dnia jego przekazania.

4. Instrumenty informacyjne

Dzięki nowelizacji Prezes UOKiK zyska również nowe instrumenty informacyjne. Będzie on mógł bowiem publikować na stronie internetowej UOKiK całą treść decyzji wydawanych na podstawie przepisów ustawy, o ile publikowane uzasadnienie nie zawiera tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych informacji chronionych na podstawie odrębnych przepisów. Ponadto, Prezes UOKiK zyska możliwość nieodpłatnej publikacji w radiu i telewizji publicznej komunikatów dotyczących zachowań lub zjawisk mogących stanowić istotne zagrożenie dla konsumentów oraz informacji o ujawnionych praktykach naruszających zbiorowe interesy konsumentów mogących spowodować znaczne straty lub niekorzystne skutki dla szerokiego kręgu konsumentów.

5. Możliwość wyrażenia poglądu istotnego w sprawie

Ostatnią, istotną zmianą jest przyznanie Prezesowi UOKiK możliwości wyrażenia istotnego dla sprawy poglądu w postępowaniach dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów, jeżeli uzna on, że przemawia za tym interes publiczny. Pozwoli to Prezesowi UOKiK dzielić się z sądami wiedzą i dorobkiem orzeczniczym z zakresu prawa ochrony konkurencji i konsumentów, co umożliwi sądowi wszechstronne rozpoznanie sprawy.

Nowelizacja jak widać daje Prezesowi UOKiK wiele nowych instrumentów mających ułatwić ochronę konsumentów. Czas i praktyka jednak pokażą na ile te instrumenty okażą się skutecznym narzędziem w walce z nieuczciwymi przedsiębiorcami.

 Do góry