Artykuły

Menedżer odpowiada za ograniczenie konkurencji

    •  Marta Derewicz

Drogą nowelizacji z dnia 10 czerwca 2014 roku wprowadzone zostało do ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 roku, poz. 184) pojęcie osoby zarządzającej, co spowodowane było uregulowaniem, w ramach ww. nowelizacji, odpowiedzialności tych osób za dopuszczenie do naruszenia prawa konkurencji przez przedsiębiorców, którymi te osoby zarządzają lub u których pełnią funkcję kierowniczą.

W art. 4 ustawy uwzględniony został punkt 3a, zgodnie z którym osobą zarządzającą jest kierujący przedsiębiorstwem, w szczególności osoba pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodząca w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy.

Zgodnie natomiast z nowowprowadzonym do ustawy przepisem z art. 6a, osoba zarządzająca podlega odpowiedzialności, jeśli w ramach sprawowania swojej funkcji umyślnie dopuściła przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez tego przedsiębiorcę zakazów określonych w art. 6 ust. 1 punkt 1-6 ustawy lub w art. 101 ust. 1 litera a-e Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Osoba zarządzająca będzie odpowiadać jednocześnie, jeśli pełniła funkcję w czasie trwania stwierdzonego naruszenia ww. zakazów.

Osoby zarządzające, tym samym, odpowiadają za naruszenie konkurencji w postaci zawarcia antykonkurencyjnego porozumienia wszelkiego rodzaju, z wyłączeniem jednak porozumień przetargowych ujętych w art. 6 ust. 1 punkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.

Dopuszczenie przez osobę zarządzającą do naruszenia zakazów wymienionych we wskazanych przepisach może stanowić podstawę nałożenia na nią kary pieniężnej w wysokości nawet do 2 milinów złotych.

Rozważając zakres definicji osoby zarządzającej niewątpliwie nasuwa się myśl, że krąg podmiotów, które mogą zostać uznane za taką osobę jest bardzo szeroki. Za osobę zarządzającą, w myśl definicji z art. 4 ustawy, uznać można nie tylko członka zarządu spółki, ale również dyrektorów sprzedaży czy marketingu, są to bowiem osoby, które pełnią, w ramach wykonywanych przez siebie obowiązków, funkcje kierownicze, a także kierujący częścią przedsiębiorcy (jedną lub kilkoma komórkami organizacyjnymi) stanowiącą wydzielone przedsiębiorstwo lub też osoby nie pełniące formalnie funkcji kierowniczych czy zarządczych, mające za to faktyczny wpływ decyzyjny na zakres prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności i sposób jej prowadzenia.

Niewątpliwie, rozważając czy dany podmiot może zostać uznany za osobę zarządzającą, powinno brać się pod uwagę przede wszystkim zakres czynności jakich dokonywać może w imieniu przedsiębiorcy dana osoba – czy podejmowane przez nią działania mają rzeczywisty wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Sama natomiast okoliczność zarządzania przedsiębiorstwem ujęta formalnie – w zakres obowiązków konkretnego menedżera, bez jednoczesnej  możliwości realnego wpływu na działalność danego podmiotu – nie powinna rodzić po stronie takiej osoby jakiejkolwiek odpowiedzialności.

Tak szeroka definicja osoby zarządzającej uzasadnia stosowanie w dużych spółkach mechanizmów mających na celu przeciwdziałanie naruszeniom prawa konkurencji – tzw. compliance – drogą których świadomość co do możliwości działania niezgodnego z zakazami określonymi w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów będzie rozpowszechniana i wiedza na temat granicy dozwolonych działań stanie się na tyle ogólnie przyjęta – i to nie tylko wśród osób na najwyższych stanowiskach, ale również tych usytuowanych niżej w hierarchii – aby możliwe było zapobieganie naruszeniom ww. zakazów na wielu szczeblach struktury przedsiębiorstwa.

Osoba zarządzająca na podstawie przytaczanego postanowienia zawartego w art. 6a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ponosi odpowiedzialności nie za cudze, ale za swoje własne działania lub zaniechania – przedsiębiorcy w imieniu którego działa. Co więcej, niemożliwe jest ustalenie odpowiedzialności osoby zarządzającej bez stwierdzenia dopuszczenia się naruszenia zakazu przez samego przedsiębiorcę. Również postępowanie w sprawie naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję wiąże się ściśle z postępowaniem o ustalenie odpowiedzialności osoby zarządzającej – postępowanie wszczęte wobec osoby zarządzającej toczy się w ramach postępowania dotyczącego przedsiębiorcy, którym osoba ta zarządzała. W decyzji wydanej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oprócz stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę jednego z zakazów o których mowa w art. 6 ustawy lub art. 101 Traktatu, Prezes będzie więc rozstrzygał również o odpowiedzialności osoby zarządzającej tym przedsiębiorstwem, o ile spełnione zostały przesłanki ustalenia jej odpowiedzialności.  

Poza definicją osoby zarządzającej, na którą może zostać nałożona kara w razie naruszenie zakazów z art. 6 ustawy lub art. 101 Traktatu, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, w art. 108 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, również pojęcie osoby pełniącej funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność wskazanych w nim osób za niewykonanie decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów lub wyroków sądów lub niezgłoszenie zamiaru koncentracji.

 Do góry